FOS | Nieuws: KORT VERSLAG 3-2003

11.11.11 gaat kilometers plastic buizen versleuren. Om ervoor te zorgen dat drinkbaar water geen koopwaar wordt. Hoe we met het water op deze wereld omspringen, is een politieke zaak. Voor het parlement dus, en niet voor een handjevol aandeelhouders.

Water is de business van de toekomst. Drinkbaar water wordt schaars op deze wereld. En wat schaars is, kan je duur verkopen. Dat hebben een aantal multinationals al lang begrepen. Op verschillende plaatsen in het Zuiden hebben ze de waterdistributie al ingepikt, zoals in Ghana. Onder druk van de Wereldbank heeft Ghana de drinkwatervoorziening moeten overlaten aan privé-uitbaters. Tussen 1998 en 2001 is het water 7,5 keer duurder geworden. In sommige delen van de hoofdstad besteden gezinnen nu 27 % van hun inkomen aan water. Door de hoge waterprijs hebben de meeste mensen geen geld meer voor gezondheidszorg. Het aantal meisjes dat van school gehouden wordt om te werken, is gestegen met 25 %. Vrouwen zijn vaker ziek, omdat ze letterlijk het onderste uit de kan drinken: het vervuilde bezinksel.

Wat ons nog meer alarmeert: in de Wereldhandelsorganisatie is het ‘dienstenakkoord’ in de maak, het zogenaamde GATS (General Agreement on Trade in Services). Dit akkoord wil de handel in diensten vrijmaken (liberaliseren), en de watervoorziening valt daar ook onder. Door GATS dreigen landen in het Zuiden compleet weerloos te worden als multinationals de waterdistributie willen binnenrijven. Meer nog, deze worden verplicht de rode loper uit te rollen.

Bovendien verlopen die GATS-onderhandelingen in het grootste geheim. De Europese Unie blijkt koploper om de watermarkt in het Zuiden open te breken, maar in ons eigenste parlement is daarover nauwelijks een debat geweest. Toch wel hallucinant. Terwijl zoiets vitaals als water eigendom wordt van een handvol bedrijven, laten overheden zich muilkorven.

De waterleiding leggen waar ze moet liggen: in het parlement. Ja, in essentie gaat het daarover. We zien een globalisering waarbij de politiek steeds meer terrein prijsgeeft aan privé-bedrijven. En waarbij de winstcijfers voorgaan op het algemeen belang. De waterdistributie is een duidelijk voorbeeld. Drinkbaar water is een fundamenteel recht, geen koopwaar. Hoe we met het water op deze wereld omspringen, is een politieke zaak. Dat laten we niet over aan een handjevol aandeelhouders.

11.11.11 eist dat in het parlement het debat gevoerd wordt over het al dan niet liberaliseren van de waterdistributie en van andere diensten. Onze politici moeten zich actief moeien met GATS, in plaats van zich buiten spel te laten zetten door geheime onderhandelingen.

Om met een serieuze waterleiding naar het parlement te trekken, verzamelen we vanaf nu tot 11 november plastic waterleidingsbuizen met daarop een etiket met handtekening. Zo groeit tijdens het actievoeren de waterleiding aan. En het publiek debat en de politieke druk.

Alle gelegenheden zijn goed om mensen aan te spreken en ze in te wijden in het schimmige verhaal van water en GATS. Niet gemakkelijk, maar belangrijk en het kan lonen (dat hebben we met de Tobin-taks gezien). En wees gerust, wie het goed begrepen heeft, zal maar al te graag de actie willen onderschrijven.

Na 11 november trekken we dan naar het parlement met een gigantische waterleiding met duizenden handtekeningen erop. Dat wordt daar niet alle dagen aan de deur gezet. De kans is dus groot dat we in de kijker lopen. Maar vooraf moet het belangrijke veldwerk gebeuren.

Voor de wateractie van 11.11.11 beschik je over heel wat ondersteuning. Voor de activisten is er een actiemap met allerlei tips, massafolders, informatieve posters, etiketten en kilometers waterleiding. Daarmee kan je aan de slag. De actie loopt tot 11 november.

Wat was er te doen in Cancún?

Het Mexicaanse schiereiland Cancún was tussen 10 en 14 september het decor voor de recente ministerconferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Daar hadden de ministers het vooral over de verdere liberalisering van de wereldhandel.

De conferentie van Cancún kaderde in de Doha-onderhandelingsronde. Na twee jaar zat die ronde muurvast. Voor de ontwikkelingslanden had ze nog niets opgeleverd. Zelfs niet in het zo overduidelijke dossier als het patentenakkoord en de toegang tot geneesmiddelen. Voor de rijke landen, de Verenigde Staten op kop, zijn de belangen van de farmaceutische industrie belangrijker dan de vele duizenden slachtoffers van epidemische ziekten in arme landen.

De rijke landen in Cancún hebben een nieuwe forcing gevoerd om de WTO nog meer bevoegdheden te geven, met name op het vlak van investeringen, overheidsaanbestedingen en concurrentieregels. De WTO zou zo dé economische wereldregering worden en de gehele samenleving kunnen onderwerpen aan de commerciële logica. Handel gaat vóór, ontwikkeling, milieu en sociale rechten is een zorg voor later.

In die logica past ook de vrijmaking van de diensten. Daarvoor heeft de WTO een apart kader gecreëerd, de GATS. Die onderhandelingen hebben een eigen dynamiek en stonden in Cancún niet echt op de agenda, behalve dat er enkele afspraken over het verdere tijdsschema konden worden gemaakt. Wij hadden nochtans graag gezien dat de ministers in Cancún GATS duchtig zouden amenderen.

11.11.11 verwerpt de liberaliseringsmanie en eist samen met de vakbonden en milieuorganisaties dat de WTO en de handelsliberalisering op hun plaats worden gezet. Handel moet ten dienste staan van duurzame ontwikkeling en niet omgekeerd. De WTO mag zeker geen nieuwe bevoegdheden krijgen.

De Vieze gasten hebben een bad genomen in de waterproblematiek. Het is hen niet bevallen. Maar dat heeft weer een waterval aan teksten en verhalen opgeleverd. En verontwaardiging op muziek. Over de kleine vreugdes van de visser in het warme rioolwater. Over de bergkoning die het water op flessen trekt, de vallei-slungels drooglegt en grof geld verdient. Over de teloorgang van het schone leven aan de rivier. Over naïviteit en doortrapte onderhandelaars. Over te veel en te weinig, over GATS en WTO, over auto’s en tanden poetsen. Met op de koop toe een degustatie van de meest exquise waters.

Verslagje Cuba-reis

Van 29 mei tot 9 juni 2003 bezochten 150 Militanten van het West-Vlaamse ABVV Cuba. Proef even van de sfeer door de foto’s en fragmentjes uit de reisverslagen van de deelnemers.

‘Opvallend is de afwezigheid van het portret van Fidel Castro in het straatbeeld. Che is wel alomtegenwoordig, maar de huidige leider vind je alleen afgebeeld op boekenkaften in stalletjes langs de wegen en in winkels in de steden. ‘

‘Vandaag brengen we een bezoek aan een touwslagerij. Weer worden we met open armen ontvangen. De fabriek is oud, de verf bladert van de muren. Enkele mannen lassen op ambachtelijke wijze machinestukken aan elkaar. Ook de machines in de fabriek zijn sterk verouderd. Elders in de fabriek staan recentere machines van Italiaanse makelij, de arbeiders tonen ze ons trots. Rond de middag passeren we de eetzaal, enkele arbeiders zitten al aan tafel. In Cuba krijgt iedere werknemer een gratis middagmaal. ‘

‘Cuba mag dan wel een derde wereldland zijn, op sommige vlakken is het land toch vooruitstrevender dan je zou denken. Iedereen heeft er een dak boven het hoofd en de Cubanen lijden geen honger (er zijn de gratis middagmalen in scholen en fabrieken). Ook de gezondheidszorg draait goed, hoewel niet altijd alle medicijnen voorradig zijn. En in de bedrijven wordt veel aandacht besteed aan veiligheid, om het aantal arbeidsongevallen te beperken. Maar Cuba heeft het niet gemakkelijk door de Amerikaanse boycot. En met de instorting van de Sovjet Unie is het er alleszins niet beter op geworden. Niet alle producten zijn voorradig en zowel landbouw- als industriemachines staan, door gebrek aan wisselstukken, ongebruikt te roesten. ‘

‘Toerisme moet het land weer op de been helpen en de staatskas vullen. De dollar werd als tweede valuta ingevoerd, daartegenover zijn de in peso's uitbetaalde lonen vrijwel niks waard. Wie in de toeristische sector werkt, en via fooien van toeristen aan dollars komt, leidt een rijkelijk leven. Het ooit zo hoog gehouden gelijkheidsideaal wordt daardoor ondermijnd. ‘

‘Cuba gaat er prat op de humanistische idealen in de wereld te willen nastreven. Zo werken er enkele duizenden Cubaanse artsen in Afrika en in Centraal-Amerika en in Cuba zelf zijn verpleegcentra en een school voor geneeskunde opgericht om mensen uit andere continenten gratis op te leiden. Er zijn zelfs studenten uit de VS, maar dan wel uit de kansarme buurten zoals de Bronx. ‘

‘De hele ABVV-delegatie kreeg de kans om in discussie te treden met de Cubaanse vakbond CTC (Central de Trabajadores de Cuba). Vooral de drie terechtgestelde Cubanen, die een boot kaapten om in de VS te geraken, vormden het gespreksonderwerp. De Cubanen voelen zich gekweld door deze netelige en vervelende kwestie. Zelf zijn ze tegen de doodstraf, maar in zeer uitzonderlijke situaties passen ze die toch toe. In oorlogsomstandigheden bijvoorbeeld. En die zijn nog altijd van kracht, menen ze, hoewel er geen tanks of militairen in het straatbeeld aanwezig zijn. ‘

‘De Cubanen vinden niet dat al die argumenten de doodstraf rechtvaardigen, maar ze moesten een voorbeeld stellen om de kapingen een halt toe te roepen, zo klonk het. Toch wees een ABVV-lid de Cubanen erop dat het ABVV, als sociale beweging, nooit de doodstraf kan goedpraten om ethische redenen. ‘

‘Wat ons het meest opviel, was de vernieuwing van het wagenpark met meer recente en nieuwe auto’s. Het zou spijtig zijn, moesten de oldtimers uit het straatbeeld verdwijnen, ze maken deel uit van het straatmeubilair. Opmerkelijk is dat de lijnbussen Nederlandse afdankertjes zijn die voor een comfortabeler openbaar vervoer moeten zorgen. Wat ons het meest stoorde was de bedelarij die sterk is toegenomen. Duidelijk de invloed van het toerisme. Iedereen tracht een graantje mee te pikken, waarbij je je kan afvragen of het toerisme nu een vloek is of een zegen. ‘

‘Onder een loodzware zwarte hemel vertrekken we naar ons uiteindelijk doel: het sociaal project dat we financieren, samen met FOS. Met de bouw van zestien sociale appartementen is zo’n vier jaar geleden gestart, vorig jaar hadden er acht moeten klaar zijn, we bezochten toen enkel de funderingen. Enkele typische voorvallen hebben de constructie vertraagd: het gebrek aan basismaterialen en energie, de orkaan Mitch die de prioriteiten van het regionaal bestuur elders legden, de soms lankmoedige benadering bij westerse hulp. ‘

Arbeidersrechten in Cambodja

Eind juli 2003 waren er parlementsverkiezingen in Cambodja. Dat was niet direct groot nieuws voor de media in het Noorden.… Nochtans is de evolutie die Cambodja doormaakt interessant. In 1992 pas kwam er, met een vredesakkoord, een einde aan één van de bloedigste burgeroorlogen uit de geschiedenis. Wat de Rode Khmer heeft aangericht, is gegrift in het collectieve geheugen van de mensheid. In 1993 waren er voor het eerst parlementsverkiezingen en nu, tien jaar later, is er een behoorlijke stap gezet in de richting van een democratisch staatsbestel. Maar hou staat het met de arbeidersrechten in Cambodja? Hebben zij gelijke tred gehouden met de politieke evolutie? Enige tijd geleden trok een delegatie van de provincie Limburg naar Cambodja, om projecten te evalueren die de provincie er steunt. De delegatieleden gingen ook een kijkje nemen bij twee projecten van FOS en praatten met Eric Willemaers, de landencoördinator voor FOS in Cambodja.

Eric Willemaers: Er is inderdaad al heel wat gebeurd op politiek vlak in dit land, maar de democratie blijft nog altijd broos. Om maar één voorbeeld te noemen: de huidige koning Norodom Sihanoek, die al decennia lang een grote rol speelt, wordt oud. Wat zal er gebeuren bij zijn opvolging? De politieke vraagtekens die blijven hebben ook invloed op de interne economische dynamiek en op buitenlandse investeringen. En dus ook op de rechten die arbeiders kunnen afdwingen.

Dit is natuurlijk Zuid-Oost Azië, een regio waar arbeidersrechten zo wie zo moeilijk liggen en waar men voor een groot deel blijft zweren bij een ongebreidelde vrij markt. Ik neem aan dat dit in Cambodja niet anders is.

Eric Willemaers: Dat klopt. Na het vredesakkoord van 1992 is er een massa geld, onder meer van de Verenigde Naties, naar het land gekomen. Er zijn internationale programma’s opgezet om investeerders aan te trekken. Dat is behoorlijk gelukt, maar die investeerders stelden natuurlijk hun eisen: niet te veel gezeur over vakbondsrechten…. Veel investeerders kwamen ook uit andere Aziatische landen –Zuid-Korea, Singapore, Japan.Als die landen elders in Azië investeren zijn arbeidersrechten vaak hun laatste zorg. De NGO’s in Cambodja –zowel de lokale als de internationale- stellen vast dat men hier teveel blindelings blijft geloven in economische groei op basis van internationale investeringen en handel. Terwijl er nauwelijks werk wordt gemaakt van een consolidatie van het intern potentieel. Ik denk dan aan de landbouw en aan de industrie en diensten die gericht zijn op de eigen behoeften.

Laten we eens kijken naar het concrete project rond arbeidersrechten dat FOS hier ondersteunt. Uw lokale partner daarin is de ‘Cambodian Labor Organisation’ (CLO). Dat is een NGO en geen vakbond. Een bewuste keuze?

Eric Willemaers: Eigenlijk wel. De vakbonden hier zijn bijzonder sterk gelieerd met de politieke partijen. Vooral de ‘Cambodian People’s Party’ –dat zijn de vroegere communisten- houdt een strakke greep op de vakorganisaties.Werken met een NGO opent perspectieven om meer ongebonden te kunnen optreden en om zo het doelpubliek directer te bereiken. Pas op, ik zie zeker ook de beperking hiervan. Hoe dan ook zijn de ‘gelieerde’ vakbonden een belangrijke kracht die we niet uit het oog verliezen. Daarom hebben we aan CLO duidelijk de boodschap gegeven dat zij hun contacten met die vakbonden moeten uitbouwen.

CLO concentreert zich ook op één sector: de textielarbeiders. Een belangrijke sector natuurlijk in heel Zuid-Oost Azië. Stellen zich daar specifieke problemen hier in Cambodja?

Eric Willemaers: De voorbije jaren is de textielsector hier explosief gegroeid. Er werken nu ongeveer 200.000 mensen. Maar het is ook een zeer kwetsbare sector: textielfabrieken kan je heel makkelijk ‘verplaatsen’. Toen de Filippijnen en Thailand ‘te duur’ werden, kwamen de textielbazen naar Cambodja .Nu de arbeiders zich hier beginnen te verenigen en voor hun rechten opkomen, dreigt er een uittocht naar nog goedkopere landen zoals Laos of Birma. De overheid is daarom ook niet echt opgezet met vakbondswerk in deze sector. Bij betogingen of andere acties wordt er meestal hard opgetreden. Onlangs is daarbij nog een arbeider omgekomen. Lokale NGO’s en vakbonden kunnen onze steun dan ook zeker gebruiken!

Eric Willemaers: Er gebeuren zeker ook positieve dingen. Zo werd op 1 mei –sterke symboliek- de ‘Arbitration Council’ opgericht, die bestaat uit deskundigen die de overheid, de werknemers en de werkgevers vertegenwoordigen.De raad bemiddelt in arbeidsconflicten Tot nu toe zijn er een tiental zaken behandeld en telkens is er een voor iedereen aanvaardbare oplossing gevonden.Dus we moeten niet te pessimistisch zijn.

Eric Willemaers: Zoals bijna overal werken in de textielsector vooral vrouwen. CLO biedt een aantal onder hen een vorming aan zodat ze zicht krijgen op hun rechten en ook aan hun medearbeidsters de boodschap kunnen doorgeven.Daarnaast werken ze ook aan vakbondsopbouw, met de uiteindelijke bedoeling om meer onafhankelijke vakbonden te creëren. Er is ook een stuk lobbywerk bij, met de bedoeling het arbeidsbeleid van Cambodja te beïnvloeden. En natuurlijk vormen ze permanent hun eigen personeel.

Mijn geld. Goed geweten?

Netwerk Vlaanderen, Forum voor Vredesactie en Vrede starten een campagne tegen de financiering van wapenproducenten

‘Not in my name!’ was de bekendste slogan tegen de oorlog in Irak. Veel mensen gaven duidelijk de boodschap dat de oorlog niet in hun naam mocht worden gestreden. Misschien liep je zelf wel mee in een betoging. Maar hoe zit het met jouw geld? Kan de bank garanderen dat dat geld niet gebruikt wordt om de wapenindustrie te steunen, en dus indirect ook de oorlogen die met deze wapens gevoerd worden? Geld dat je toevertrouwt aan de bank wordt immers onder andere gebruikt om bedrijven te financieren of aandelen van die bedrijven te kopen. Zo is het best mogelijk dat je investeert in de wapenindustrie zonder dit te beseffen.

De campagne ‘Mijn geld. Goed geweten?’ streeft naar meer transparantie en duurzaamheid in de financiële wereld. Omdat investeringen in de wapenindustrie niet duurzaam - en verre van transparant - zijn, roept Netwerk Vlaanderen, samen met Vrede en Forum voor Vredesactie, de banken op het matje.

Jouw bank en de wapenindustrie

Aangezien de banken weigeren kenbaar te maken welke bedrijven ze financieren, komt er aan het onderzoek voor ‘Mijn geld. Goed geweten?’ wat detectivewerk te pas. Welke banken financieren nu eigenlijk welke wapenproducenten? Netwerk Vlaanderen onderzoekt momenteel de vijf grootste bankgroepen die in België actief zijn - Fortis, ING, Dexia, KBC en AXA - en hun linken met 9 grote internationale en twee Belgische wapenproducenten. De voorlopige resultaten liegen er niet om. Eind oktober zal het onderzoeksrapport bekend worden gemaakt en worden de banken geconfronteerd met de feiten.

Doe mee aan ‘Mijn geld. Goed geweten?’

Door de campagne ‘mijn geld. Goed geweten?’ te ondersteunen werk je actief mee aan een duurzamere wereld.

Op 5 november word je vanaf 19u verwacht op de Kouter in Gent. Daar gaat ‘mijn geld. Goed geweten?’ officieel van start. Met muziek, feest, video, een klankbombardement en veel meer, laten we bij de bankwereld van ons horen. Je kan ook deelnemen aan een petitie en mee helpen campagnemateriaal verspreiden. Via ons e-zine houden we je op de hoogte van alle activiteiten.

Wapenproductie in de lift

Niet alleen in België zit de wapenproductie momenteel terug in de lift. Ook internationaal floreert de business. Af en toe drijft er een schandaal boven water, denken we maar aan de Belgische FN-levering van MINIMI's aan het Nepalese koninkrijk, een land in burgeroorlog. Of de Mecar leveringen van tankmunitie met verhoogde penetratiegraad aan het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Maar dit is maar het topje van de ijsberg. De meeste schandalen komen nooit boven water, omdat haast geen enkele overheid openbaarheid van bestuur kent als het over wapenhandel gaat. Toch zijn bijvoorbeeld lichte wapens net de wapens bij uitstek die gebruikt worden voor ernstige mensenrechtenschendingen. Tussen 1945 en 2000 werden er niet minder dan 347 miljoen lichte wapens legaal geproduceerd. Legaal zijn er nu een 550 miljoen lichte wapens in omloop. Dat is één wapen per 11 aardbewoners. De helft van deze lichte wapens is in privébezit. Schattingen van het illegale wapenbezit is onmogelijk. Maar met ons geld op de bank wordt nog verder geïnvesteerd in de productie van deze wapens.

Banken financieren natuurlijk niet alleen bedrijven die geweren, mitrailleurs of mortieren produceren en verkopen aan arme landen met (potentiële) conflicten. Ook producenten van hoogtechnologische wapensystemen, zoals Boeing, Lockheed Martin en het Europese EADS - die de kapitaalkrachtige landen van kernwapens en ander groot wapentuig voorzien – hebben financiering nodig. EADS verwacht de komende drie jaar een stijging van hun militaire productie met maar liefst 66%. Een belangrijke reden hiervoor is dat de Europese staten een efficiënte Europese interventiemacht willen uitbouwen. Hierbij wordt al te makkelijk vergeten dat de Europese Unie zelf aan de basis ligt van heel wat gewapende conflicten, door oneerlijke Noord-Zuidverhoudingen, maar ook doordat de landen van de EU op grote schaal wapens exporteren. Zo werd Irak in de jaren ’80 massaal bevoorraad met hoogtechnologisch wapenmateriaal door Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Italië en Duitsland. Ook België leverde wapensystemen aan Irak. Ondanks alle protest tegen de oorlog in Irak en tegen de bedrijven die de nodige wapens leverden, blijven de banken de wapenindustrie vlot van kapitaal voorzien.

Kies voor een duurzaam alternatief

Wil je minstens de garantie dat jouw geld niet gebruikt wordt voor de financiering van de wapenindustrie? Er zijn duurzame spaar- en beleggingsproducten op de markt die financieringen van de wapenindustrie uitsluiten. Je kan er ook voor kiezen een specifiek project of bedrijf te ondersteunen, bijvoorbeeld met een lening aan de school van jouw kind, of aandelen bij een bedrijf in jouw buurt. Zo kan je aandelen kopen van het Gents Ecologisch Centrum. Op die manier weet je zeker dat jouw geld bijdraagt tot een project waar je achter staat.

In oktober lanceert Netwerk Vlaanderen een website die een overzicht geeft van alle duurzame spaar- en beleggingsvormen. Hier kom je ook te weten of deze alternatieven al dan niet de garantie bieden dat jouw geld uit de wapenindustrie blijft.

Mijn geld. Goed geweten?
Netwerk Vlaanderen vzw
Vooruitgangsstraat 333/9
1030 Brussel
02/201.07.70

Als u de campagne financieel wilt steunen, kan dat op het rekeningnummer 001-135 33 13-45, met de mededeling ‘mijn geld. Goed geweten?’. Giften vanaf 30 Euro zijn fiscaal aftrekbaar.

My Voice! My Life!

Luciana Valle Valdés was onze Cubaanse gaste tijdens het project ‘My Voice! My Life’, zij bezocht samen met de Zuid-Afrikaanse Henrietta Ipeleng Bogopane van 3 tot 10 juni een aantal Vlaamse organisaties en instellingen die werken rond personen met een handicap. Dit jaar is immers het Europees jaar van personen met een handicap.

De Bulgaarse gasten konden we spijtig genoeg maar op het einde van het programma verwelkomen.

Vanuit het standpunt dat mensen uit andere culturen een handicap anders beleven, niet beter of slechter, maar gewoon anders, kreeg het programma vorm. Wij twijfelen er niet aan dat de manier waarop wij kijken naar en omgaan met personen met een handicap maar één van de vele mogelijkheden is. Een kritische reflectie door mensen die van op een afstand observeren, vanuit een totaal andere cultuur en andere beleving van het wereldgebeuren, kan zeker zorgen voor een bredere kijk op de Belgische en Vlaamse aanpak van het beleid op vlak van personen met een handicap.

We gingen op stap met Luciana en Henrietta en bezochten tal van instellingen die werkten rond personen met een handicap: de socialistische mutualiteit, dagcentra , vrijetijdscentra, onderwijsinstellingen, centra voor begeleid werk en wonen, enz… Na enkele bezoeken kwamen Luciane en Henrietta tot de vaststelling dat bijna geen enkele verantwoordelijke van de centra en organisaties zelf een persoon met een handicap was. Dit tot grote teleurstelling van onze buitenlandse gasten. Ze vroegen zich af hoe je emancipatorisch kan werken en integratie kan bevorderen zonder personen met een handicap in beleidsfuncties te hebben. In Cuba bijvoorbeeld kan je geen managementfunctie uitoefenen in een organisatie die werkt rond personen met een handicap als je zelf geen handicap hebt. In Zuid-Afrika kent men het ‘mainstreamprincipe’: overal in de maatschappij kan je personen met een handicap terug vinden, dus ook in het parlement zitten personen met een handicap. In Cuba en Zuid-Afrika onderstreept men waarden als ‘familiale solidariteit’, het is een overlevingsstrategie. Familiale contacten en buurtcontacten zijn er als het ware een natuurlijk gegeven waardoor ook personen met een handicap vrij makkelijk in de maatschappij worden geïntegreerd. In Vlaanderen werd voornamelijk een ‘zorgbenadering’ vastgesteld. Ze vroegen zich dan ook af of men niet beter het ‘medisch model’ zou vervangen door een ‘sociaal model’ van benadering. En dit bereik je niet enkel door je taalgebruik te veranderen, zoals men bijvoorbeeld in Vlaanderen de term ‘rolstoelpatiënt’ niet meer gebruikt, maar nu spreekt over een rolstoelgebruiker. De volledige benadering moet hiervoor onder de loep genomen worden.

Het systeem van inclusief onderwijs werd als positief beschouwd, maar blijkt meer uitzondering dan regel te zijn. In Cuba is het onderwijs gratis, ook voor personen met een handicap wordt er gezorgd dat zij gratis naar school kunnen gaan. Zuid-Afrika staat heel sterk in het uitbouwen van inclusief onderwijs. De opmars tegen de rassenhaat heeft bepaalde lagen van de bevolking versterkt in het opkomen van hun rechten. Ook personen met een handicap zijn sterk beïnvloed door de strijd voor mensenrechten. Openbare scholen moeten niet enkel openstaan voor blank en zwart, maar ook voor personen met een handicap. De scholen zijn verplicht om de nodige voorzieningen te installeren voor deze personen.

Onze buitenlandse gasten ontdekten een aantal praktische concepten die ook bij hen een weerklank zouden kunnen vinden. De ‘artotheek’, een uitleensysteem van kunstwerken door kunstenaars met en zonder handicap vond veel positieve weerklank.

Na de bezoeken kregen onze gasten de kans om hun indrukken weer te geven tijdens een debatnamiddag met een aantal beleidsmakers uit Vlaanderen.

Als opvolging van dit project reist er momenteel door Vlaanderen een tentoonstelling over diversiteit met bijzondere aandacht voor personen met een handicap, en er volgt een klassencompetitie. Wil je meer weten over deze initiatieven surf dan naar: www.myvoicemylife.org

Educatie in de kijker: Educatief pakket Palestina-Israël

Wat?

De map geeft verduidelijking bij het Israëlisch-Palestijns conflict aan de hand van tien themabladen, fiches en kaarten.

De brochure is opgedeeld in tien verschillende thema’s die verschillende facetten van het conflict belichten.

De educatieve map wordt ingeleid met een historisch overzicht van het conflict, een gebruiksaanwijzing, een bibliografie voor verdere raadpleging, een lijst van video’s en websites.

In tien themabladen worden verschillende facetten van het conflict bondig samengevat met de nodige illustraties en grafieken. Na elk thema zijn er verwijzingen naar bronnen en websites opgenomen die verdieping mogelijk maken.

Naast de themabladen zijn fiches opgenomen met kaarten, enkele daarvan zijn transparant. Op de achterkant van de fiches worden een aantal gangbare mythes weerlegd, die eventueel als aanknopingspunt voor discussie kunnen worden aangehaald. De map is in eerste instantie bedoeld voor leraren en vormingswerkers. Maar voor iedereen die meer duidelijkheid wil over het Israëlisch-Palestijns conflict is deze map een aanrader.

De CD-rom is opgebouwd zoals een website met startpagina, waar makkelijk kan worden doorgeklikt. De link met internetbronnen kan snel gemaakt worden en alle onderdelen kunnen vlot worden afgeprint. Als het les- of vormingslokaal is uitgerust met een LCD-projector kan men hiermee de kaarten en de powerpointslides projecteren.

Extra’s op de CD-rom: landeninfo (cijfers en tabellen), een verklarende woordenlijst, een tijdslijn en een opsomming van de belangrijkste VN-resoluties.

De informatieve tentoonstelling bestaat uit zeven panelen die met een handig systeem in elkaar klikken. Op de voor- en achterzijde prijken kaarten, foto’s en teksten over verschillende thema’s op een bordeaux achtergrond.

De tentoonstelling is verpakt in twee handige draagzakken en transporteerbaar met de wagen.

Voor wie?

Door zijn laagdrempeligheid, gebruiksvriendelijkheid, uitstraling en volledigheid kan de tentoonstelling een breder publiek aan vanaf 16 jaar. Voor iedereen die een activiteit over Palestina wil organiseren.

Hoeveel moet je betalen?

map: 3 euro
CD-rom: 3 euro
Map+CD-rom: 5 euro
Tentoonstelling: gratis (mits waarborg van 125 euro)

IPS-Weekoverzicht: wereldnieuws gratis in uw mailbox

Wil u op de hoogte blijven van het wereldnieuws, maar mist u soms de tijd of het juiste kanaal? In opdracht van de Vlaamse Overheid ontwikkelde het internationale nieuwsagentschap Inter Press Service (IPS) samen met MO* (mondiaal magazine) voor u de oplossing: het IPS-Weekoverzicht.

Het IPS-Weekoverzicht brengt in een wekelijkse digitale nieuwsbrief thema’s die het in de traditionele media niet zo goed doen: mensenrechten, economische globalisering, internationale samenwerking, Noord-Zuidrelaties, internationale aspecten van milieu en duurzame ontwikkeling, nieuws uit de concentratielanden van de Belgische/Vlaamse ontwikkelingssamenwerking…

Elke vrijdag krijgt u in uw mailbox een evenwichtige samenvatting van de beste IPS-artikelen van de week over deze thema’s, aangevuld met de belangrijkste bijdragen die op minder bekende nieuwssites en in een reeks van belangrijke publicaties zijn verschenen. Bij elk artikel in het IPS-Weekoverzicht staan talrijke nuttige verwijzingen naar documenten en andere bijdragen die op het net te vinden zijn. Het belangrijkste onderwerp van de week wordt extra uitgediept.

Een abonnement is volledig gratis. Bovendien kan u zelf de onderwerpen selecteren die u het meest aanspreken of waarin u het meest bent geïnteresseerd.

Is uw nieuwsgierigheid geprikkeld? Wil u ook de onderkant van het nieuws kennen? Surf dan nu naar www.ipsnews.be/nieuwsbrief/default.asp en abonneer u op het IPS-Weekoverzicht. Gratis, maar niet gratuït.

Werkbrigade naar Peru

Van 12 juli tot 1 augustus had voor de vierde keer de werkbrigade plaats, het product van een succesrijke samenwerking tussen Algemene Centrale (AC) van het ABVV en FOS. Deze keer trokken de AC-militanten met FOS naar Peru waar ze ontvangen werden door de CGTP, één van de drie grote Peruaanse vakbondscentrales die

1.200.000 leden telt. Zoals steeds zocht deze brigade naar een evenwicht tussen ervaringen uitwisselen, samen werken en ontspanning.

Welkom

De brigadisten werden hartelijk door de mensen van CGTP ontvangen. Die hechtten duidelijk veel belang aan dit bezoek en zagen deze ontmoeting als een unieke gelegenheid om hechtere banden aan te gaan met hun Belgische collega’s. AC en CGTP wisselden tijdens een persconferentie symbolisch schild en vlag uit.

Van meet af aan was het duidelijk dat het neoliberalisme ook in Peru veel slachtoffers maakte: enorme werkloosheid, gepensioneerden die hun uitkering niet uitbetaald krijgen, … De AC-brigadisten toonden zich solidair en stapten mee vooraan in een protestmars om de eis van respect voor de rechten van ontslagen werknemers kracht bij te zetten.

Verder stonden vergaderingen met vakbondssecretarissen, voorzitter en algemeen secretaris van de CGTP op het programma. De brigade bezocht voorts een werf, een organisatie voor gepensioneerden en een opleidingscentrum voor bouwvakkers. Ze werd uitgenodigd om deel te nemen aan een vrouwencommissie en kreeg een ereplaats op het nationaal congres ter herdenking van een belangrijke staking in 1977.

Deze brigade zou de naam werkbrigade niet waardig zijn, mocht ze niet de handen uit de mouwen gestoken hebben. Samen met Peruaanse werkloze bouwarbeiders fristen de brigadisten de gevel van de CGTP-zetel in Lima op. In Cusco werd een nieuw dak voor een opslagplaats van de Peruaanse bouwfederatie FDTC in elkaar getimmerd. Dit onderdeel van de brigade maakte nauwere contacten met onze Peruaanse kameraden mogelijk.

Peru biedt meer dan een strijdbare, creatieve en gastvrije bevolking. Eeuwenoude culturen hebben hun sporen nagelaten. Als AC-werkbrigade konden we de unieke gelegenheid om kennis te maken met eeuwenoude bouwstijlen niet aan onze neus laten voorbijgaan. We bezochten Machu Picchu, de ruines van Pachacamac, de Valle Sagrado, de stadscentra van Cusco en Lima.

De werkbrigade is voor de vierde keer op rij een succes gebleken. Na drie intensieve weken keerden we voldaan en een pak ervaringen rijker naar België terug.

AC en ABVV gaan nu hun solidariteit met CGTP structureel uitbouwen door een vormingsprogramma te ondersteunen.

FOS verwelkomd als lid van MO*

FOS is sinds kort lid van Wereldmediahuis vzw, uitgever van MO*, het nieuwe Mondiale Magazine van de Noord-Zuidbeweging dat maandelijks informeert over wat reilt en zeilt in de wereld. Daarmee engageren we ons om MO* beter bekend te maken bij een breed publiek. Zo verspreiden we voortaan kennismakingsnummers op onze eigen activiteiten. En op onze website vind je steeds uitgebreide informatie over de jongste MO*.

De wereld is het centrale onderwerp in MO*. Daarmee gaat het blad zowel in tegen de tendens naar buitenlandberichtgeving als de tendens om binnen die buitenlandberichtgeving steeds minder ‘mondiaal’ en steeds meer Europees te werken. Bovendien wil MO* eerder inzicht geven in onderliggende tendensen en langetermijnbewegingen dan te surfen op de golven van geweld, rampen en schandalen.

MO* bekijkt de wereld door de ogen van het Zuiden, met aandacht voor vragen van die mensen en groepen die gemarginaliseerd worden door de huidige globalisering of door de consequenties van eeuwenoude machtsstructuren. De informatie vertrekt op de eerste plaats van gewone mensen in de hele wereld. Hun dromen en verwachtingen, hun strijd en teleurstelling, hun invulling van geluk en ontwikkeling staan centraal.

MO* richt zich in eerste instantie op de 15 procent Vlamingen die aanspreekbaar zijn over mondiale thema's. Zo wil de vzw degelijke en betrokken informatie over het Zuiden toegankelijk maken voor een zo ruim mogelijk publiek. En de missie van Wereldmediahuis is niet van de minste. MO* wil het Nederlandstalige referentiemagazine zijn voor wie in Vlaanderen betrouwbare informatie wil over de globaliserende wereld, en over mensen die zich verzetten tegen de negatieve gevolgen van de globalisering.

MO* is het resultaat van de intensieve samenwerking tussen verschillende Noord-Zuidorganisaties. Voor distributie en abonnementenbeheer slaat MO* de handen in elkaar met Roularta Media Group, uitgever van onder ander Knack. Daardoor bereikt mondiale informatie meteen een veel ruimer publiek. Wat op zich dan weer betere vertrekvoorwaarden biedt voor de sensibilisering van de bevolking. En door te investeren in MO* wil ook FOS het draagvlak voor internationale samenwerking in Vlaanderen helpen versterken.

Meer info?

MO* verschijnt tien keer per jaar elke laatste woensdag van de maand. Knack-abonnees ontvangen MO* maandelijks in het Knack-pakket. MO* is niet apart verkrijgbaar in de winkel. Een jaarabonnement kost € 25. Voor alle informatie over abonnementen kan je terecht op het gratis nummer 0800/ 158 63, via mo@abonnementen.be of op www.abonnementen.be.

Er is ook een e-zine en een webstek met veel links. Wie wekelijks de elektronische nieuwsbrief e-MO* wil ontvangen, kan zich inschrijven via www.mo.be.

Bestel nu onze nieuwe wenskaarten!!

Ze zijn er weer, de wenskaarten van FOS: een nieuwe reeks van vier prachtige beelden voor een schitterend eindejaar. Vrolijk, kleurrijk, werelds. Een teken van solidariteit. Ideaal toch, om uw allerbeste wensen over te brengen?

Stuur een kaartje van FOS. Zo kan u tegelijk uw bekommernis om de wereld uiten én aan professionele relaties, kennissen en familie prettige feestdagen wensen. Een prima idee voor uw eindejaarswensen, én een steuntje in de rug voor onze partners in het Zuiden.

Een pakje met vier wenskaarten (+ omslagen) kost 3 euro (excl. verzendingskosten). Ook grote bestellingen zijn welkom, voor je dienst of je afdeling. Vanaf tien pakjes betaal je 2,75 euro (excl. verzendingskosten). Bestellen kan bij FOS. Schrijf een briefje of bel ons even. FOS - Socialistische Solidariteit, t.a.v. Jean-Marie, Grasmarkt 105/46, 1000 Brussel. Tel. 02/552 03 03, fax 02/552 02 96, e-mail: jean-marie.peere@fos-socsol.be

FOS-Jaarverslag 2003

Als we terugblikken dan zien we dat 2002 toch wel een bijzonder jaar was. Het was een planningsjaar. Een jaar waarin we de beleidsopties voor de volgende vijf jaar neerschreven. In 2002 stuurden we onze begeleidingsmethode voor de realisatie van acties en activiteiten ook bij. We willen immers betere resultaten halen en beantwoorden aan de eisen die zich tijdens de volgende periode zullen stellen.

We bekijken een aantal gebeurtenissen die ons over 2002 zullen bijblijven. Maar dat wil niet zeggen dat we geen aandacht besteed hebben aan onze normale werking. Het blijft immers ons doel om samen met onze partners een oplossing te vinden voor de scheve machtsverhoudingen in de wereld. Wij willen met onze acties en activiteiten in het Zuiden en het Noorden een steentje bijdragen om die grote bevolkingsgroepen die in armoede leven en van rechten verstoken blijven toegang te geven tot politieke, sociale en economische middelen. Hun lotsverbetering staat centraal in onze werking.

In 2002 schreven we een nieuw vijfjarenprogramma. In het nieuwe programma, dat van start ging in 2003, hebben we onze werkterreinen beter afgebakend. Dit geeft ons de mogelijkheid om te specialiseren, maar biedt ook kansen voor uitwisselingen en permanente solidariteitsrelaties.

Het nieuwe programma sluit ook beter aan bij de leefwereld van onze achterban in Vlaanderen. We hopen zo om maximaal gebruik te kunnen maken van de kennis die er bij de socialistische beweging hier aanwezig is. En we willen onze sensibiliseringsacties en beleidsbeïnvloeding in Vlaanderen versterken. De druk van de mensen uit het Noorden is belangrijk om de scheve machtsverhoudingen op wereldvlak aan te pakken.

Het zal voor de buitenwereld wel niet echt belangrijk lijken. Maar voor de FOS-ploeg in Brussel betekent het een grote verandering…

In 2002 kocht FOS kantoren op de Grasmarkt in Brussel. Na een grondige verbouwing konden we er op 1 januari 2003 in. We beschikken nu over mooie, lichte en luchtige lokalen waar het aangenaam is om te werken en bezoekers te ontvangen.

In 2002 gaf de Noord-Zuidbeweging samen met enkele vredes- en solidariteitsorganisaties een nieuw elan aan het Actieplatform Palestina.

De Israëlische bezetting van Palestina en het geweld in het Midden-Oosten is verschrikkelijk voor de lokale bevolking. Dat verdient aandacht van de internationale gemeenschap. In Vlaanderen sensibiliseert het APP. Met een tentoonstelling, een informatiemap en een aantal sprekers trekt het platform naar scholen en groepen. Af en toe ontvangt APP ook Palestijnen die hier hun verhaal komen vertellen. En het APP stuurt vrijwilligers voor observatiemissies naar Palestina en naar Israël. Waarschijnlijk is het APP het meest bekend door de boycotactie van Israëlische landbouwproducten. Daarmee kan elk individu zijn ongenoegen uiten over de bezetting van Palestina.

FOS is een actief lid van het actieplatform. Het secretariaat van APP is in de nieuwe FOS-kantoren gevestigd. En onze algemeen secretaris is voorzitter van het platform.

Onze Zuidwerking

Bolivia

Sinds 2002 ondersteunt FOS indirect de economische activiteiten van de partners via organisatorische en politieke versterking van de partners, vooral via vorming over diverse thema’s. Dat zorgt ook voor een toename van de aangesloten leden van deze organisaties.

De MNR, één van de traditionele neoliberale partijen, won de algemene verkiezingen van juni 2002. Het neoliberale beleid van de vorige regering wordt door de huidige coalitie voortgezet. Kern van het beleid is bevordering van de economische groei en werkgelegenheid om de grote armoede in het land te bestrijden. Maar op het platteland leeft nog steeds 90% tot 95% van de bevolking onder de armoedegrens.

Verrassend tweede werd de MAS, voorvechter van vrije cocateelt in Bolivia en beschermer van de belangen van de (kleine) cocaboeren. Via de MAS en ook via andere partijen werden voor het eerst in de geschiedenis van Bolivia een groot aantal vertegenwoordigers van kleine boeren, inheemse en stedelijke lagere-inkomensgroepen gekozen in het parlement. Dit heeft potentieel grote gevolgen voor de doelgroep van FOS in Bolivia: zij hebben nu meer toegang tot de macht gekregen en kunnen via hun volksvertegenwoordigers proberen wetten te presenteren die hun belangen respecteren.

De discriminatie tegen de inheemse bevolkingsgroepen is nog steeds sterk en zij hebben nauwelijks invloed op het regeringsbeleid ondanks het feit dat ze de meerderheid van de bevolking vormen.

Een toenemende zorg voor de kleine boeren is de groeiende regionale integratie en internationale handel. Door het wegvallen van beschermende maatregelen zoals invoerheffingen wordt Bolivia steeds meer overspoeld door voedselproducten uit andere landen.

Een belangrijk thema in 2002 was de toegang tot grond. Bolivia kent een zeer ongelijke verdeling van grondbezit waarbij grote delen van het land in handen zijn van invloedrijke families en van (ex-)militairen. Enige jaren geleden is er een nieuwe landhervormingswet afgeroepen die echter zeer langzaam wordt uitgevoerd.

De steun van FOS in Chili richtte zich in 2002 hoofdzakelijk op territoriale inheemse organisaties van vooral Mapuche-indianen in de zuidelijke regio’s. Die hebben een sterk politiek karakter omdat zij meer beslissingsrecht over de ontwikkeling van hun grondgebied wensen, en op dit moment zijn ze de krachtigste volksbeweging van Chili. De afgelopen jaren hebben ze met hun acties meerdere malen de internationale berichtgeving gehaald.

Volgens de volkstelling in 2002 is de armoede verder gedaald tot 21%, de inkomensongelijkheid behoort echter nog steeds tot de grootste van Zuid-Amerika.

In de zuidelijke regio’s van het land wordt de strijd van de Mapuche-bevolking om haar (land)rechten steeds grimmiger en de regering tracht met allerlei middelen de sociale onrust te verminderen. Inmiddels zitten 70 Mapuche-leiders op verdenking van terroristische activiteiten achter slot en grendel.

Ondanks dit instabiel sociaal-politiek klimaat is de Chileense overheid erin geslaagd om in 2002 vrijhandelsakkoorden met de Europese Unie en met de Verenigde Staten te tekenen. Die maken de toetreding van Chili tot MERCOSUR onwaarschijnlijk en Chili stelt zich weerom op als extreem neoliberaal eiland in Zuid-Amerika.

De landbouwpolitiek in Chili is gericht op export en grootschalige productie. De vrijhandelsakkoorden vergemakkelijken de investeringen en activiteiten van transnationale bedrijven terwijl het voor kleine boeren en indiaanse gemeenschappen steeds moeilijker wordt zich staande te houden.

Voor de Chileense burger is het moeilijk om inspraak te verkrijgen in nationaal of lokaal beleid.

In Chili werken bijna 1 miljoen arbeiders in de landbouw, waarvan 30% seizoensarbeiders die werken in zeer slechte arbeidsomstandigheden. Er zijn geen sociale voorzieningen, ze werken meer dan 12 uur op een dag en worden vaak minder betaald dan het minimumloon. Deze sterk groeiende groep telt vooral vrouwen. De aandacht voor milieuzorg neemt toe, nu onderzoek heeft uitgewezen uit dat het aantal misvormde kinderen en spontane abortussen als gevolg van blootstelling aan toxische stoffen bij landarbeidsters de normale cijfers ruim overschrijdt.

Peru

Ook in 2002 werkte FOS in Peru vooral met basisorganisaties in de landbouwsector. Die spelen in op de nieuwe uitdagingen en kansen op overleg en beleidsbeïnvloeding, die het herstel van de democratie na Fujimori hen biedt.

De hoofddoelstelling in de arbeidssector bleef de organisatorische versterking van de CGTP, de oudste en belangrijkste vakbondscentrale, actief in het ganse land en alle sectoren.

President Alejandro Toledo en zijn regering verzwakten in 2002, wat de bestuurbaarheid van Peru in gevaar bracht. De regeringspartij Peru Posible leed dan ook een zware nederlaag bij de regionale en gemeentelijke verkiezingen waardoor het politieke landschap grondig door mekaar werd geschud.

De regionale bewegingen organiseerden zich in lokale partijen en bevochten de toegang tot het politieke toneel voor omvangrijke sectoren die onder de dictatuur van Fujimori totaal gemarginaliseerd bleven.

Op wettelijk vlak is de decentralisatie flink opgeschoten. Binnen alle regionale regeringen werd een Raad voor Regionale Coördinatie opgericht, waarin burgemeesters en vertegenwoordigers van de civiele maatschappij deelnemen om een participatieve begroting en een strategisch ontwikkelingsplan op te stellen.

De regering reageerde steeds nadat het volksprotest uit de hand liep, aangezien ze geen eigen plannen en voorstellen heeft om te anticiperen op dit protest. Een deel van de sociale beweging gaf zijn geloof in de sociale dialoog op, en werkte niet langer leefbare en duurzame voorstellen uit maar verkoos de harde confrontatie.

De strijd van de sociale beweging voor een economische ommekeer bereikte haar hoogtepunt in de volksopstand in Arequipa tegen de geplande verkoop van elektriciteitscentrales aan Tractebel, waardoor de regering deze privatiseringen moest opschorten.

Cambodja

Internationale instellingen als IMF, Wereldbank en de Asian Development Bank hebben een grote invloed op het huidige Cambodja. Zij promoten een vrijgemaakte markt en privatisering van overheidsdiensten. Hierbij wordt niet altijd rekening gehouden met de noden van de gewone Cambodjanen. Textielarbeidsters werken voor een hongerloon in slechte omstandigheden, en kleine boeren en vissers worden in hun bestaan bedreigd door de toenemende commercialisering. De mogelijke toetreding van Cambodja tot de WTO, zal die evolutie alleen nog versterken.

De Cambodjaanse overheid is na jaren burgeroorlog en repressie nog erg zwak, en de uitvoering van bestaande wetgeving schiet soms tekort. Organisaties die de belangen van de gewone Cambodjanen verdedigen, hebben de steun van FOS dan ook broodnodig. De grote Cambodjaanse vakbonden zijn echter erg gepolitiseerd en vertegenwoordigen hun leden niet naar behoren. Boerenorganisaties staan nog in hun kinderschoenen.

De arbeids-NGO CLO (Cambodian Labour Organisation), die jonge onafhankelijke vakbonden met raad en daad bijstaat, is nog steeds uniek in Cambodja. De hierboven beschreven tendensen doen vermoeden dat hun werk nog vele jaren belangrijk zal blijven.

De Britse NGO Health Unlimited deed aan basisgezondheidszorg in de provincie Ratanakiri. Samakee werkte vooral rond landbouwtechnisch advies en gezondheidsvoorlichting. Met beide organisaties werd de samenwerking in 2002 afgerond. Dat heeft meer te maken met de keuze van FOS om zich nog meer te richten tot lokale belangenverdedigende organisaties, dan met de kwaliteit van de partners zelf. Nieuwe partners die meer in het huidige FOS-beleid passen, maken vanaf 2003 dan ook hun opwachting in Cambodja.

Vietnam

Hoewel het de laatste jaren aansluiting zoekt bij de vrije wereldmarkt, is Vietnam nog steeds een communistische staat, met sterke centralisatie en overheidscontrole. Er is weinig ruimte voor onafhankelijke basisorganisaties, zoals FOS die wenst te ondersteunen. De bestaande basisorganisaties zijn door de overheid gestuurd en gecontroleerd.

Dat geldt ook voor de partners die FOS al jaren steunde in Vietnam: nationale boerenorganisaties en overheden voerden er landbouwtechnische projecten uit in 2 gebieden in de Mekong-Delta (Vin Longh en het Rietveldengebied). Eerder was al besloten om deze samenwerking tegen eind 2002 af te bouwen. Voor overname van de projecten werden wel nieuwe relaties gecreëerd met basisorganisaties als de Farmer’s Asscoiation (FA) en de Women’s Union (WU).

Nieuwe partners die meer pasten in het FOS-beleid bleken onder de huidige situatie echter moeilijk te vinden. Er werd dan ook besloten om de werking in Vietnam helemaal stop te zetten en het kantoor in Hanoi te sluiten. Het nieuwe kantoor in Cambodja vanaf 2003 zal voortaan de FOS-werking in Zuid-Oost-Azië opvolgen.

Palestina

In Palestina werd 2002 overheerst door de Palestijnse Intifadah en de Israëlische onderdrukking daarvan. De Israëlische repressie had een rampzalig effect op het Palestijnse economische en sociale leven. Arbeiders konden niet meer naar hun werk in Israël. Palestijnse ondernemingen kregen het verschrikkelijk moeilijk om het hoofd boven water te houden. Duizenden mannen werden gearresteerd, gewond of gedood, waardoor hun vrouwen plots alleen kwamen in te staan voor het gezinsinkomen. Werkloosheids- en armoedecijfers schoten als gevolg van dit alles de hoogte in.

Onze beide partners in de sector arbeid, DWRC en PWWSD, hebben geprobeerd op deze en vele andere problemen een antwoord te bieden. Speciale aandacht ging naar programma’s voor jobcreatie, opleiding en noodhulp.

FOS koos er echter voor om vooral het reguliere werk van beide NGO’s te blijven ondersteunen: vormingen rond democratie en de arbeidsbeweging, lobbywerk rond sociale wetgeving. Zo kan wat er in de voorbije jaren is opgebouwd, behouden worden, en wordt er een basis gelegd waarop een democratische Palestijnse staat kan groeien.

Onze Palestijnse partners ondervonden de gevolgen van de Israëlische repressie ook zelf aan den lijve. Door de vele wegversperringen en uitgaansverboden geraakte het personeel niet op kantoor, vormingswerkers en cursisten niet op de plaats van de vorming. In april 2002, bij invallen in Ramallah, werden de kantoren van DWRC door Israëlische troepen vernield. Maar met veel creativiteit en doorzettingsvermogen konden de meeste activiteiten toch doorgaan.

We steunen het vormingswerk van 2 centrales van CTC (De Cubaanse Arbeiderscentrale).

Ondanks externe (de durende economische blokkade door de VS) en interne (twee zware orkanen) moeilijkheden, werden de sociale programma’s in Cuba verder ontwikkeld: interne voedselvoorziening, de aanschaf van medicamenten, productie van elektriciteit, betere uitrusting voor het onderwijs en de hospitalen. Ook de werkloosheid is teruggedreven. Tenslotte is de suikerindustrie geherstructureerd: enkel de meest efficiënte bedrijven blijven verder werken, op de andere gronden wordt nu vee gekweekt en worden basisvoedselproducten geplant en de boeren krijgen daarvoor opleiding. Ook de bedrijven maken vooruitgang qua efficiëntie.

Bij SNTAP (Vakbond van Openbare Diensten) werd, dank zij een aanpassing van het programma, een groter aantal vakbondsleiders gevormd dan voorzien (694 in plaats van 480). Drie provincies werden volledig met computers uitgerust en er werd didactisch materiaal aangekocht en pedagogisch materiaal afgedrukt.

Bij SNTIL (Textielvakbond) werden uiteindelijk – hoewel met wat vertraging omwille van de orkanen - de geplande resultaten behaald: de bouw van 2 huizenblokken met elk 8 woningen voor de meest hulpbehoevende leden van de vakbond in de provincie Santa Clara.

El Salvador

In de oostelijke provincies steunen we landbouwcoöperaties.

Op het platteland in El Salvador heerst nog altijd grote armoede (64,7%). Alhoewel er op politiek vlak nu meer vrede heerst, is de sociaal-economische situatie van het volk er niet op vooruit gegaan. De boeren van de coöperaties hebben nu wel grond, maar krijgen geen enkele steun om die te doen produceren.

FECORAO (Federatie van boerencoöperaties) heeft goede resultaten bekomen in 2002: er is veel gewerkt aan de basis. De leden zijn nu veel meer betrokken bij de planning en beslissingen die binnen de Federatie genomen worden. Dit is mogelijk dank zij vergaderingen waar ze de problemen samen ontleden en commissies opstellen om eraan te verhelpen. Er worden ook uitwisselingen georganiseerd en gezamenlijke standpunten vastgelegd om die te verdedigen bij de overheid. FECORAO werkt nu ook nauwer samen met soortgelijke federaties in het land.

De opeenvolgende aardbevingen van januari 2001 verwoestten heel wat huizen, ook bij leden van een partner van FOS, FECORAO (Federatie van boerencoöperaties) in de provincies San Miguel en Usulután. Het huizenproject bood niet alleen materiële steun aan de getroffenen, maar diende ook om de organisatie van mensen in het algemeen te versterken, wat blijvende positieve gevolgen heeft voor andere sociale projecten van de groep.

Honduras

De bananenindustrie bekleedt een belangrijke plaats in de Hondurese economie en de bananenerbeid(st)ers van Chiquita zijn de voortrekkers van syndicale werking. Maar vandaag doen de multinationals liever alleen nog de commercialisering terwijl de productie in handen is van nationale producenten. Daar zijn de arbeidsomstandigheden erbarmelijk. COSIBAH (Coördinatie van Bananenvakbonden) werkt aan een strategie om zich daar in te planten en om uit te breiden naar andere sectoren van de agro-industrie. FOS steunt COSIBAH op drie vlakken: organisatie, communicatie en genderwerking.

De belangrijkste oorzaken van de armoede op het platteland zijn: gebrek aan grond, geen recht op financiering en afwezigheid van een landbouwbeleid. Het belangrijkste voor de boeren is wettelijk bezit te hebben van hun grond en aldus recht te verwerven op kredieten en andere steun. FOS steunt COCOCH (Coördinatie van boerenorganisaties) op vier vlakken: juridische assistentie bij grondconflicten, vormingsactiviteiten voor juridische basispromotoren, de bevordering van vrouwen op leidersposten en beleidsbeïnvloeding (Wet voor landbouwhervorming).

De erbarmelijke toestand op het platteland drijft miljoenen mensen naar de steden, waar de mensen ook al vechten met juridische grondproblemen en het gebrek aan sociale basisvoorzieningen. FOS steunde twee wijkorganisaties (CPH en CENCOPH) die op een democratische wijze de bestaande wijkcomités organiseren. Zij ijveren voor elektriciteitsvoorziening, bestrating, waterafvoer, herbebossing, hygiënische maatregelen, bouw van een school, inkomensgenererende activiteiten, enz.

Nicaragua

Met de groei van de informele sector van de economie, zoeken de vakbonden naar nieuwe wegen en de decentralisatie van de vakbondswerking op gemeentelijk niveau is daar een essentieel element van. FNT (Nationale Vakbondsfederatie), lid van het ‘Netwerk voor Democratie en Lokale Ontwikkeling’ organiseert vormingen om de lokale organisaties in de gemeenten in staat te stellen degelijke ontwikkelingsvoorstellen te ontwerpen, te verdedigen en te doen aanvaarden door de lokale overheden.

Na de orkaan Mitch, die enorme verwoestingen aanrichtte, kregen de boeren geen hulp van de regering maar waren zij aangewezen op steun van buitenlandse organisaties. FOS steunde ATC (Organisatie van boeren en landarbeiders). De lokale economie van boerengroepen in het Noorden werd gereactiveerd dank zij steun in de vorm van productiemiddelen en het scheppen van inkomstbronnen.

Door de slechte werking van het openbare gezondheidssysteem hebben de plattelandsfamilies geen toegang tot gezondheidszorg. Samen met ATC steunt FOS de Mutua del Campo, een mutualiteit op het platteland. De koffiecrisis (de Mutua is immers midden in de koffiestreek gelegen) veroorzaakte echter een crisis in de Mutua: vele leden verloren hun werk en emigreerden. Maar de Mutua bleef bestaan en werkte zelfs een strategie uit om zich uit te breiden.

FOS steunde ook twee projecten van MCN (Beweging van arme wijkbewoners): hun juridisch netwerk (voor legalisatie van gronden en tegen privatisering van dienstverlening) en hun programma voor gemeenschapskrediet (ten voordele van werkgelegenheid en inkomen).

Angola

Sinds de vrede hersteld is in 2002 leefde de hoop op bij de meeste Angolezen. Maar veel reden tot feesten is er nog altijd niet. De levensomstandigheden voor de bevolking zijn erbarmelijk. De civiele maatschappij herstelt zich aarzelend maar zeker.

De onafhankelijke vakbonden (SINPROF en SJA en de koepel CGSILA) maken voorzichtig gebruik van deze nog steeds onwennig aanvoelende politieke openheid. Er kan voor het eerst weer in de media ‘openlijk’ gedebatteerd worden. De journalistenbonden pleiten voor persvrijheid en alle vakbonden strijden openlijk voor het recht op een minimumsalaris dat in verhouding is met de inflatie en levenskwaliteit.

De bonden zijn zich in toenemende mate bewust van hun functie in de maatschappij en bij de opbouw van de noodzakelijke tegenmacht.

De werkgroep “Terra Para Todos” van de organisatie ALSSA werkt ten zuiden van Lubango waar de semi-nomadische bevolking af te rekenen heeft met de vestiging van grote ondernemers die de ambitie hebben extensieve veeteelt te installeren en met dit doel de beste gronden van de gemeenschappen innemen..

Objectieven van ALSSA binnen dit kader zijn: verdediging van (mensen)rechten en opvoeding voor een actief burgerschap.

Alhoewel Mozambique in 2002 8% groei kende van het BNP is de situatie van de gewone Mozambikaan niet verbeterd. De kloof tussen arm en rijk is zo groot dat er nog heel wat moet veranderen vooraleer de armen het iets beter zullen krijgen.

Corruptie blijft een van de hardnekkigste kwalen van het ganse land op alle niveaus, maar toch worden hier en daar acties ondernomen om bepaalde problemen aan te pakken.

Een van de grote problemen in het land waarvan de omvang hoe langer hoe meer zichtbaar wordt is de HIV/AIDS-besmetting. Meer en meer mensen gaan eraan ten onder, meestal jonge mensen. Het menselijk en economisch drama is immens.

Het project in Chitima heeft een zware tol betaald aan mensenlevens, maar met een sterk vernieuwde ploeg werden in 2002 de activiteiten binnen het project opnieuw stevig ter hand genomen.

Het personeel van Kwaedza Simukai Manica heeft zich door diverse vormingen en trainingen zeer goed ingewerkt en heeft een grote capaciteit verkregen om antwoorden te kunnen bieden op de diverse uitdagingen die een participatieve rurale ontwikkeling vereisen.

UCAMA, de unie van boeren van Manica besteedde veel tijd en aandacht aan de uitbreiding en versterking van de associatieve beweging en aan de uitbreiding van het vormings- en trainingsprogramma.

De vorming tot vakbondsonderzoeker van CONSILMO in Maputo werd voorlopig gestopt. In het nieuwe vijfjarenprogramma wordt een algemene vorming voor vakbondsmilitanten voorzien in de centrale provincies van Mozambique.

Zimbabwe

2002 was weer een ellendig jaar voor Zimbabwe. Alle macro-economische, sociale en politieke pijlers bereikten een dieptepunt. Het politiek klimaat bleef gespannen en onstabiel. De landhervorming werd met gemengde gevoelens onthaald en had een negatieve invloed op de economie. Voedseltekorten veroorzaakt door droogte brachten meer dan 50% van de bevolking op de rand van hongersnood.

De situatie waarin de partners van FOS moesten opereren was zeer moeilijk: tekorten aan brandstof, een hoge inflatievoet, tekorten aan materialen enz. Toch zijn ze blijven verder werken en FOS blijft de landarbeiders, de koepel van de vakbonden en een paar rurale ontwikkelingsorganisaties steunen.

Namibië

In Namibië bleef het rustiger nadat de onlusten in de Caprivi-strook opgelost werden. Met het overlijden van Jonas Savimbi keerde de vrede terug in Angola en dus ook in het Noorden van Namibië. De landkwestie blijft nog een probleem, meer bepaald met betrekking tot de ‘absentee landlords’, grote landeigenaars die niet op hun land wonen. De HIV/AIDS-epidemie werd erger en de staat verhoogde haar inspanningen voor preventieve en curatieve zorgen.

FOS heeft zijn steun aan de vier partners in rurale ontwikkeling en in de vakbondssector verder gezet. Samen met twee partners onderzocht FOS ook de mogelijkheid om binnen de gezondheidssector te werken.

Zuid-Afrika

Zuid-Afrika ontsnapt niet aan de problemen van het noordelijk buurland Zimbabwe. Er is wat toevlucht van mensen die de politieke en economische miserie in Zimbabwe proberen te ontsnappen. Zuid-Afrika kende zelf in het noorden van het land een hongersnood omwille van de droogte. De HIV/AIDS-epidemie neemt alarmerende proporties aan en de druk op president Mbeki en zijn regering om iets te doen blijft groeien. De grote conferenties over de geboorte van de Afrikaanse Eenheid (AU) en de Wereldconferentie over duurzame ontwikkeling stelden het land in een positief daglicht.

FOS bleef SEWU, de organisatie van vrouwen die werken in de informele sector ondersteunen alsook de organisaties International Labour Resource and Information Group (ILRIG) en de Centre for Integrated Rural Development (CIRD). ILRIG heeft gewerkt aan informatie- en sensibiliseringsacties voor de vakbond over het globaliseringsproces. CIRD werkt rond landhervorming en de versteviging van kleine boerenorganisaties.

Educatie

We willen een ruime waaier van vormingspakketten aanbieden waaruit de organisaties van onze achterban of andere geïnteresseerden kunnen kiezen wanneer zij activiteiten organiseren over internationale solidariteit. Dit jaar hebben we weer een aantal pakketten aangevuld of aangepast. Drie nieuwe pakketten zagen het licht.

We werkten weer meer en meer samen met de organisaties van ABVV, de mutualiteit en sp.a. Dat noemen we wel eens onze achterban, de organisaties bine de socialistische beweging. Hieronder een overzichtje:

Een goede gezondheidszorg is één van de pijlers van een sociale en democratische maatschappij. Vandaar een pakket over personen met een handicap in Noord en Zuid. Dat hebben we uitgewerkt samen met VFG en PHOS, een gespecialiseerde Vlaamse NGO. Vooral inspraak van personen met een handicap in een democratische samenleving in Noord en Zuid kreeg aandacht. In de bewegingspers en op de websites verschenen artikels over personen met een handicap in Noord en Zuid.

Antwerpen, West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen en Limburg kwamen aan bod in de vorming met onder meer een originele kijkdozententoonstelling en veel discussie.

Tijdens de vormingen ging veel aandacht naar het vooruitstrevende beleid in Zuid-Afrika inzake personen met een handicap. En we hebben zeker een aanleiding gegeven tot reflecties over het Belgische/Vlaamse beleid.

Ons initiatief gaf ook de aanzet om een grotere activiteit op poten te zetten in 2003 naar aanleiding van het ‘jaar van personen met een handicap’.

De kijkdozententoonstelling maakte een rondreis door verschillende lokale afdelingen van VFG en zal in de komende jaren verder gebruikt worden

We werkten ‘Cuba libre’ uit, een spel dat handelt over de blokkade tegen Cuba en over de rol die Bacardi in deze blokkade speelt. Deze activiteit kwam er in samenwerking met de ‘Coördinatie voor de Opheffing van de Blokkade tegen Cuba’ en MJA. We gebruikten het spel in het Noord-Zuidluik in de hoofdmonitorencursus van MJA.

Gedurende twee uur kruipen de deelnemers in de huid van landbouwers uit een Cubaanse rumcoöperatie. Hun opdracht bestaat erin om rum te produceren en op de wereldmarkt af te zetten. Daarbij worden zij constant met de hindernissen van de blokkade geconfronteerd die zij moeten trachten te omzeilen. Op een ludieke wijze ontdekken de deelnemers de invloed van de blokkade op het leven van een Cubaan. Tijdens het spel wordt ook aandacht besteed aan andere aspecten van het Cubaanse leven via de landenkoffer. Als de deelnemers het ganse parcours doorlopen hebben, lossen ze per coöperatie een vragenformulier op om te achterhalen wie de winnaar is.

De deelnemers leren veel bij en worden aangezet om even over hun koopgedrag na te denken.

Na de aanpassingen zal de MJA het spel verder gebruiken en promoten, onder andere tijdens MJA-evenementen en -kampen.

Tijdens de week van 8 maart lanceerden FOS samen met SV, SVV en ABVV-vrouwen een informatiecampagne in het kader van de Internationale Vrouwendag. We richtten ons met folders, affiches, persartikels en acties in bibliotheken, vooral tot de vrouwen uit onze socialistische achterban maar ook tot het ruimere Vlaamse publiek.

Thema was de gevolgen van globalisering voor vrouwen wereldwijd. Maar er was ook de politieke eis dat de regeringspartijen maatregelen als de Tobintaks op de politieke agenda zouden plaatsen en dat minstens 50% van de opbrengst van zo’n taks zou aangewend worden voor projecten en organisaties die meer gelijkheid tussen mannen en vrouwen bevorderen.

We maakten een videofilm over syndicalisme en de werkomstandigheden hier en in het Zuiden. De video is als het ware een uitwisselingsproject tussen het ABVV-West-Vlaanderen en de Hondurese bananenvakbond COSIBAH en verscheen dan ook in het Spaans en het Nederlands.

Het ABVV gebruikte de video in zijn militantenvorming en op allerhande manifestaties, niet alleen in West-Vlaanderen maar ook in Scheldeland en Vlaams-Brabant..

Deze video leidde bij veel militanten tot discussie en reflectie over solidariteit met het Zuiden, globalisering, werkomstandigheden en delokalisering. Zowel in Honduras als in Vlaanderen hebben de militanten bijgeleerd. Hij droeg bij tot de bewustmaking van de militanten en de solidariteitswerking rond COSIBAH en Honduras in West-Vlaanderen.

In 2002 bleef het sporttornooi in Gent in het kader van de Schone Kleren Campagne beperkt tot een wandelzoektocht. De organisatie gebeurde in samenwerking met Wereldsolidariteit, KBG-seniorensport, S-sport en Falos-sportfederatie.

Bij de wandelzoektocht werden inhoudelijke vragen over arbeidsomstandigheden in de kledingsindustrie in Noord en Zuid en in het heden en verleden verwerkt in een vragenlijst. Er werd een link gelegd tussen het industriële verleden van de stad Gent en de wantoestanden die vandaag in het Zuiden heersen. Naderhand kon men deelnemen aan een petitieactie waarin aan een aantal kledingketens gevraagd werd om een einde te maken aan de erbarmelijke arbeidsomstandigheden in hun kledingsfabrieken in het Zuiden.

Meer dan 10.000 folders en affiches werden verspreid via organisaties uit de achterban, jongerenorganisaties, universiteiten, sportclubs, sportcentra, mutualiteiten, vakbonden en openbare plaatsen in Gent.

Daarnaast werd ook in een aantal tijdschriften of op een aantal websites een artikel geplaatst

In hetzelfde elan werkten we een ‘Maquila-kwis’ uit, die in 2003 geïntegreerd werd in de ‘Maquila-tentoonstelling’ zodat we het aangemaakte materiaal optimaal en langdurig kunnen gebruiken.

Samen met de Culturele Centrale van het ABVV werkten we aan de voorbereiding van militanten voor een inleefreis naar Honduras.

De militanten kregen vorming over Honduras, ontwikkelingssamenwerking, Noord-Zuidverhoudingen en arbeid in mondiale context. Honduras leek de beste keuze omdat dit land een sterke vakbondstraditie kent en er voldoende sterke FOS-partners aanwezig zijn om de inleefreis te begeleiden. Bovendien wordt het hoofdaccent gelegd bij de maquila-vakbond waarvan leef- en werkomstandigheden gelijkenissen oproepen met de Belgische vakbondsbeweging eind 19de begin 20ste eeuw.

De militanten uit de basisvorming van Vlaams-Brabant en Scheldeland werden getrakteerd op een vijfdaagse vorming over armoede en uitsluiting in de wereld.

Achtereenvolgens kwamen aan bod: globalisering en armoede, armoede en uitsluiting in Vlaanderen, in Wallonië, in Oost-Europa en Azië en tenslotte armoede en uitsluiting in het Zuiden met de focus op Honduras, een land dat de militanten al een beetje kenden. Interessante sprekers zoals Dirk Barrez en Guido Fonteyn, bezoeken aan een asielcentrum en een OCMW, en filmvoorstellingen maakten de vormingsreeks een boeiende ervaring.

Voor de vierde keer werd tijdens het bouwverlof in juli 2002 een werkbrigade in Nicaragua gepland, in samenwerking met de Algemene Centrale van ABVV-Leuven. Voor de militanten van AC en ABVV die interesse betonen voor de Noord-Zuidproblematiek en bereid zijn om tijdens hun verlof de handen uit de mouwen te steken en samen met de partners te werken aan de toekomst van Nicaragua en Peru en aan rechtvaardige Noord-Zuidverhoudingen.

Voor het vertrek worden de brigadisten grondig inhoudelijk en praktisch klaargestoomd via vormingen over verschillende aspecten van de Noord-Zuidproblematiek en het land dat ze gaan bezoeken.

De organisaties worstelen vaak met dezelfde problemen, en het herkenningseffect schept een band. Ook na de brigade blijven de onderlinge solidariteit en contacten duren. De deelnemers organiseren thuis sensibiliserende activiteiten zodat hun ervaringen gedeeld worden met andere mensen.

De brigades van 1999, 2000 en 2001 werden zeer positief geëvalueerd. In 2002 vond er geen brigade plaats wegens onvoldoende inschrijvingen. Maar voor 2003 zijn er weer heel wat belangstellenden zodat we moeten werken met een wachtlijst.

Rond de bekroonde documentaire ‘El Caso Pinochet’ werkten we een filmpakket uit samen met de Sociale Filmactie (SFA) en Limelight Kortrijk. De documentaire is een beklijvende prent over de dictatuur en de misdaden van Pinochet, en geeft de kroniek van zijn arrestatie eind jaren ‘90. Deze film paste uitstekend in onze strijd voor democratie in Noord en Zuid.

Tegelijk boden we een uitgebreide brochure aan over de juridische vervolging van Pinochet. De film en de brochure konden aangevraagd worden door lokale afdelingen van de verenigingen. Ook een projectie op grootscherm door SFA was mogelijk. Als aanloop naar en promotie van het pakket werd in ‘de week van de sociale film’ in Kortrijk i.s.m. de SFA en Limelight Filmhuis de film geprojecteerd in een bioscoopzaal. Er waren meer dan 300 aanwezigen, het voorwoord werd verzorgd door Mong Rosseel van ‘De Vieze Gasten’.

De mensen die de film zagen waren geraakt en reflecteerden over democratie, armoede, Noord en Zuid. Vanzelfsprekend wordt de prent verder gepromoot in de komende jaren.

Samen met de Jongsocialisten (thans Animo) organiseerden we in maart een dag in het Klein Kasteeltje met en over vluchtelingen. Bij deze activiteit werden jongeren geconfronteerd met de vluchtelingenproblematiek. Er was ruim gelegenheid om informatie te krijgen over de problematiek en tot discussie en interactie met vluchtelingen. Het programma startte met een tentoonstelling die kinderen van vluchtelingen gemaakt hadden. Daarna volgde een rondleiding in het Klein Kasteeltje zelf. Vervolgens kwamen specialisten aan het woord in een debat over asiel in België. De deelnemers kregen dan de gelegenheid tot discussie. Die werd nadien verder gezet in de workshop ‘open ervaringen rond cultuurverschillen’ en de inhoudelijke workshop rond asielbeleid. Tijdens het internationaal buffet met eten bereid door vluchtelingen, kon men contacten leggen met vluchtelingen en hun ervaringen met het asielbeleid inschatten. Daarna volgde nog een laatste rondetafeldebat met vluchtelingenorganisaties en beleidsmakers.

Met de activiteit wilden we in de eerste plaats politiek geëngageerde jongeren uit de socialistische beweging bereiken, maar ook iedereen die meer wil weten over vluchtelingen in België en uiteraard voor de vluchtelingen zelf.

Na de vormingscursussen over duurzame ontwikkeling en Lokale Agenda 21, wilden we verder gaan met het sensibiliseren van politici voor een duurzamer beleid. Door samenwerking met de koepel genereren wij grotere slagkracht.

In plaats van het uitwerken van eigen steekkaarten werkten wij mee aan het project van 11.11.11. Onze koepel stelde naar aanleiding van de verkiezingen een memorandum op met eisen. Wij pikten daar zeven eisen uit en schotelden die voor aan de aanwezigen op ‘het Groot Onderhoud’, het sp.a-congres van 23 november. Daarna lieten we de congresgangers stemmen over de eisen. Met een score tussen 60 en 81% werden alle eisen bijgetreden. De 283 ingevulde stemformulieren werden overhandigd aan de Nationaal Secretaris.

Daarnaast werd in het najaar de eisenbundel van 11.11.11 bezorgd aan een groot aantal sp.a-mandatarissen. We sensibiliseerden meer dan duizend lokale en nationale politici over gans Vlaanderen. We vroegen hun om een goed en Zuidvriendelijk internationaal en ontwikkelingsbeleid te voeren. Met de 11.11.11- vragenlijst en het memorandum gaven we hun een praktisch instrument om het beleid uit te tekenen.

Kiezen voor Kunst is een tentoonstellingswedstrijd van Curieus vzw (voorheen CSC-vormingswerk). Hiermee wil Curieus amateurkunstenaars uit Brussel en Vlaanderen een forum geven.

Onze educatiedienst verbond in 2002 dit succesvolle project met het Zuiden. Zo willen we de verdraagzaamheid tegenover andere culturen en op die manier ook onze democratische samenleving bevorderen.

Kunstenaars uit het Zuiden kregen de kans hier tentoon te stellen via onze website. We gaven informatie over kunstenaar, kunstwerk, land en cultuur. Daarnaast motiveerden we allochtone kunstenaars hier in België om mee te doen aan Kiezen voor Kunst.

We bevorderden hiermee een beter begrip van het kunstwerk en de realiteit waarin het gecreëerd werd. Op deze manier konden we culturele diversiteit in de kijker plaatsten en verdraagzaamheid stimuleren. Er werden met succes extra inspanningen gedaan om ook vrouwelijke kunstenaars bij het project te betrekken.

Om de drie maanden een vlot leesbaar en boeiend bewegingsblad uitbrengen met nieuws over Zuid en Noord, liefst met een stevig themadossier. Een goedogende, vlot leesbare, informatieve website aanbieden. Duidelijke en sensibiliserende teksten schrijven in de bewegingspers. Dat waren ook in 2002 weer de doelstellingen.

Ons kwartaalblad Kort Verslag met nieuws uit Noord en Zuid werd in 2002 verder uitgebouwd tot een echt bewegingsblad. In een vlotte en toegankelijke stijl bleven we schrijven over onze campagnes en activiteiten. We bleven ook streven naar een betere leesbaarheid en een grotere respons bij onze lezers. De themakatern werd een vaste waarde. In 2002 kwamen achtereenvolgens het Sociaal Label, Palestina en de politieke eisen van 11.11.11 aan bod.

Een jaar na de grondige opfrisbeurt draait onze website op kruissnelheid. In 2002 werd onze website minstens om de twee weken aangevuld of geactualiseerd. Onze bezoekers en de leden van onze mailinglist werden snel op de hoogte gebracht van onze campagnes, prikacties en mobilisatie voor acties en manifestaties

Er verschenen zeer regelmatig bijdragen over de Noord-Zuidproblematiek in de verschillende bladen van de organisaties van de socialistische beweging. De contactpersonen binnen de diverse organisaties kennen ons en nemen vaak zelf contact op.

De bestaande landenfilms en video’s werden gearchiveerd en voorzien van een korte samenvatting. Verder werd via een korte opmerking aan de achterkant achterhaalde informatie geactualiseerd. De videolijst op de website werd geüpdatet en gebruiksvriendelijker gemaakt. We legden een bibliotheek aan met algemene informatie i.f.v. educatief werk en ontwikkelingssamenwerking.

De Schone Kleren Campagne (SKC)

Dit samenwerkingsverband van NGO’s, vakbonden en consumentenorganisaties wil de arbeidsomstandigheden in de kledingsindustrie in het Zuiden verbeteren.

FOS nam als lidorganisatie met wisselende intensiteit deel aan tal van initiatieven, zoals folders verspreiden, de Schone Kleren Kwis spelen met groepen, een nieuwsbrief, mee een handleiding schrijven, en natuurlijk het Schone Kleren Sporttornooi.

Naar jaarlijkse gewoonte nam FOS deel aan de 11.11.11-campagne in het najaar. FOS vertaalde de 11.11.11-boodschap naar de beweging, verspreide folders en infomateriaal en spoorde militanten aan om de campagne mee te ondersteunen. We informeerden verschillende organisaties over een belasting op financiële speculatie (de Tobintaks), schuldkwijtschelding voor alle lage inkomenslanden, toegang tot essentiële diensten zoals water, gezondheid en onderwijs voor iedereen.

Vanuit de vaststelling dat de laatste tien jaar de actieve basis van de Noord-Zuidbeweging slinkt en vergrijst, dat het aantal vrijwilligers afneemt, dat de maatschappij sterk aan het veranderen is en dat er nood is aan meer of andere samenwerking, startte de Noord-Zuidbeweging onder impuls van 11.11.11 een vernieuwingsproces.

Op het ‘vernieuwingsevenementen MeAnders!’ op 26 oktober 2002 waren zowat 900 mensen, verspreid over 5 provincies, een hele dag samen om over hetzelfde na te denken: de toekomst van de Noord-Zuidbeweging. FOS nam hier op verschillende plaatsen in Vlaanderen enthousiast aan deel.

In Peru en Brazilië werden contacten gelegd voor een uitwisseling tussen gemeentepolitici. Duurzame lokaal beleid en participatieve democratie vinden we immers erg belangrijk. In beide landen werd het terrein verkend en met de burgemeester van Porto Alegre zijn zelfs verregaande onderhandelingen geweest. Ook met het netwerk van landelijke burgemeesters in Peru werd onderhandeld door onze landencoördinator in Peru. We houden de contacten warm in functie van een toekomstige uitwisseling van interessante ervaringen.

De afgelopen jaren werkte onze educatieve dienst hard aan de sensibilisering van de socialistische beweging rond de thema’s arbeid, eerlijke handel en democratie. Via onze werking willen we een bijdrage leveren om de bestaande economische, politieke, sociale en culturele machtsverhoudingen in Noord en Zuid in vraag te stellen en te wijzigen in duurzame en rechtvaardige verhoudingen. We deden dit door een combinatie van allerhande activiteiten, vormingen, campagnes, uitwisselingen, publicaties en samenwerkingsverbanden.

FOS wordt meer en meer een bewegingsNGO en moet deze trend in de toekomst aanhouden. Het is juist in onze band met de socialistische beweging dat een deel van onze complementariteit met andere NGO’s schuil gaat.

Er werd alsmaar meer en intenser samengewerkt met de organisaties uit de beweging. Daardoor creëren we een draagvlak voor ons educatief werk, sluiten we beter aan bij de interesses van de doelgroep, kunnen we hun beginsituatie beter inschatten, kunnen we analyses maken van de ontwikkelingen in hun normen en waardenpatroon, kiezen we betere strategieën en methodes en boeken we uiteindelijk betere resultaten.

De laatste jaren gaan we ook meer en meer regionaal werken. Op dit niveau hebben we immers de beste toegang tot ons doelpubliek. En dat leidt tot betere resultaten.

We pakken onze werking meer project- en campagnematig aan. Zo werken we bijvoorbeeld rond het campagnethema ‘gemeenschapsvoorzieningen’ vanuit het perspectief van arbeid, gezondheid en duurzaam beleid. Op die manier vermijden we versnippering en kunnen we meer expertise opdoen over het behandelde onderwerp.

Een bijkomend voordeel is dat in verschillende nevenorganisaties uit verschillende takken rond hetzelfde onderwerp gewerkt wordt, maar op een manier die aangepast is aan de verschillende doelgroepen. Aangezien er vaak enige overlapping is van de doelgroep van de verschillende partnerorganisaties, wordt de doelgroep ook meerdere keren aangesproken over het thema van het project. Dit zou opnieuw de impact en de duurzaamheid ten goede komen.

Zowel qua werkthema’s als qua inhoud werd elk jaar meer coherentie en samenwerking met de Zuiddienst nagestreefd. Een grotere integratie en coherentie van de diensten leidde tot grotere inhoudelijke kwaliteit en werderzijdse methodologische bevruchting.

De afgelopen jaren hebben we continu gewerkt aan methodologische verfijning en verbetering.

Maar ook onze uitvoeringsstrategie, doelgroepenbenadering, werkmethodes,… werden onder de loep genomen. We volgden cursussen kwaliteitszorg en doelgerichte interventieplanning en trachtten daar elementen van in onze werking te implementeren. Er is nog veel werk voor de boeg maar als we beschouwingen maken over de vijf jaar, is op vlak van methodologie de grootste vooruitgang geboekt.

Uit de vele reacties van medewerkers uit de mutualiteit, de partij en de vakbond weten we dat onze bijdrage inzake Noord-Zuidsensibilisering niet enkel gewaardeerd wordt maar ook cruciaal was in het denken van onze beweging over onrechtvaardige machtsverhoudingen op wereldvlak. Zowel in vakbond, partij als mutualiteit wordt meer gewerkt rond internationale thema’s en merkt men ‘een verandering in de geesten’. Voor de volgende jaren wordt het een uitdaging om onze impact op de beweging beter te kunnen registreren.

Dienstverlening

FOS-ERO volgt het ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie op de voet, en was in 2002 vooral actief rond:

Het Cotonou-akkoord

In 2002 was het eerste stadium in het debat over de betrokkenheid van niet-gouvernementele actoren voorbij. De nadruk lag dan op de toepassingen en op de beginnende evaluaties van de Cotonou-hulp op middellange termijn.

ERO ondersteunde NGO’s bij de bij de voorbereiding van het aanwenden van de hulp en bij de definitie en de evaluatie van armoedebestrijding.

De gevolgen van het EU-handelsbeleid voor de ontwikkelingslanden

ACP-landen worden door de EU aangespoord om EPA’s (Economic Partnership Agreements) af te sluiten, een vorm van ‘vrijemarktgebieden’. Deze nieuwe akkoorden zijn ‘wederzijds’ waardoor ACP-landen hun binnenlandse markt moeten openstellen voor Europese goederen. Dit zou de markt voor lokaal geproduceerde consumptiegoederen verkleinen alsook de inkomsten van de betrokken regeringen. FOS-ERO heeft een analyse gemaakt van de mogelijkheden voor NGO-betrokkenheid in de EU-beleidsdialoog hierover.

De gevolgen van het GLB (Gemeenschappelijk Landbouwbeleid) voor de ontwikkelingslanden

Vanaf 2002 ging het hervormingsproces van het GLB gepaard met een geleidelijke omschakeling van garantieprijs naar verhoogde rechtstreekse steun aan EU-boeren. Deze subsidie maakt de landbouwproducten goedkoper wat een vorm van oneerlijke concurrentie is tegenover producenten in ontwikkelingslanden.

FOS-ERO maakte een analyse van de verschillende landbouwsectoren en de impact van het GLB voor landen in zuidelijk Afrika, om partners in het Zuiden te informeren over de impact van dit beleid op vitale sectoren als prijzen en jobs.

Er is een groeiende tendens om instrumenten voor hulp bij handel en ontwikkeling te gebruiken om de vissersboten van de EU een gewaarborgde toegang tot visserijgronden te verzekeren.

Ook doemen er nieuwe vormen van visserijakkoorden op, die ontworpen zijn om de toegang voor vissersboten van de EU te garanderen.

* NGO’s van Noord en Zuid hebben een betere toegang tot informatie en analyse van de EU-steun aan de ontwikkelingslanden

* Partners in Noord en Zuid begrijpen de EU-processen beter, o.a. hoe partners betrokken kunnen worden bij die processen en wat zij kunnen vragen aan hun regering

* De partners van Noord en Zuid begrijpen beter de problemen die het EU-beleid veroorzaakt. Ze ontwikkelen strategieën om te verzekeren dat het hele EU-beleid zich richt op de bevordering van duurzame ontwikkeling die gericht is op armoedebestrijding

home > nieuws > Fosfor

Kort verslag nr. 3, juli - september 2003